ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )

356

سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )

داده است از طرف شهر ايجاد گرديده ؛ فضلهء بدست آمده را به نسبت مساوى بين اهالى تقسيم مىكنند ولى مع هذا هركس هم حق دارد براى شخص خودش برج كبوترى ايجاد كند . چيدن و برداشت ميوه در ايران مانند كشورهاى اروپائى با شتاب انجام نمىگيرد . باغدار كه اطمينان دارد هواى خشك مداوم در مدت برداشت ميوه هست با فراغت بسيار به اين كار مىپردازد . وقت برداشت محصول در ولاياتى كه از هم فاصلهء بعيد دارند خيلى تفاوت دارد - در عربستان ( خوزستان ) در فروردين ، در كاشان در تير و در حوالى تهران در اواخر تيرماه محصول را برمىدارند - همچنين زمان برداشت بستگى به ارتفاع مختلف آباديها دارد . غله را با « داس » درو مىكنند كه تقريبا تا نوك داس به صورت مستقيم است و به علت انحناى كوتاهى كه دارد ساقه‌هاى كمترى را يك‌باره و دفعتا مىتواند ببرد ، درحالىكه داسهاى ما خلاف آن است . به استثناى شمال مملكت كه در آن ارابه‌هائى با دو حلقه چوب به جاى چرخ در آمد و شد است در ساير جاها دسته‌هاى خشك شدهء غله را بر پشت الاغ بار و در نقطهء معينى در زير آسمان بر روى هم انبار مىكنند . كنار خرمن ، خرمن‌گاه را با هموار كردن و كوبيدن زمين آماده مىكنند . دستگاه خرمن‌كوب ( جرجر ) به شكل سورتمه‌اى است كه چهار تا پنج محور متحرك با صفحات آهنى ميخ پرچ شده بدان متصل است . گاو آن را به صورت دورانى مىچرخاند تا اينكه كاه كاملا خرد شود . بعد كاه را در تورهائى جمع مىكنند و براى نگاهدارى به انبار مىبرند . ( هنگام انتقال كاه از مزرعه به خانه تمام راه از كاه پوشيده مىشود ، و به همين دليل هم جاده شيرى را در فارسى و عربى « كهكشان » مىگويند . ) دانه‌هاى غله‌اى را كه به جاى مىماند باد مىدهند و سرند مىكنند « 13 » . وقتى بادى در كار نباشد برزگر مىپندارد مىتواند با تكان دادن بعضى از سنگها آن را ايجاد كند ، و اين هم از قبيل خرافات ديگرى است كه در بين دهقانان رواج دارد . مقادير اندك را همانطور كه شرح داديم در سبد در زير سقف ايوان خانه‌هاى روستائى نگاه مىدارند ؛ مقادير زيادتر را در انبارها حفظ مىكنند . انبار چاله‌اى است به عمق حدود سه متر كه برجى به صورت مخروط ناقص بالاى آن قرار دارد . طرز انبار كردن غلات چنين است كه يك لايه كاه و يك لايه ديگر غله متناوبا بر روى هم قرار مىگيرد . تپالهء گاو را كه در مدخل انبار قرار مىدهند براى آن است كه حشرات بدان راه نيابند ، اما با وجود اين همواره مقدار زيادى از محصول طعمهء حشرات مىشود و از بين مىرود . دولت در انبارهاى متعدد غلات محصول خالصجات و آنچه را كه حكام مىفرستند ، نگاهدارى مىكند تا در سالهاى گرانى آن را به قيمت گزاف به مردم بفروشد . تركمنها به من گفتند كه بافه‌ها و دسته‌هاى مسروقهء غلات را درحالىكه ساقه‌هاشان به طرف پائين است در چاله‌هائى مىافكنند ، سپس خاك بر روى آن مىريزند و محكم لگد مىكنند تا

--> ( 13 ) . مؤلف ظاهرا در ذكر ترتيب كوبيدن و باد دادن خرمن دچار اشتباه شده است زيرا خرمن كوبيده را اول باد مىدهند تا كاه از دانه جدا شود و سپس كاه را مىبرند . - م .